Il-Kappella Medjevali ta' Bir Miftuħ: limiti tal-Gudja

Il-kappella Medjevali ta’ Bir Miftuħ, iddedikata lil Santa Marija, hija kappella importanti tal-perjodu ta’ qabel il-Barokk. Tmur lura għall-15-il Seklu. Grazzi għall-interess, ix-xogħol, id-dedikazzjoni u r-restawr kontinwu ta’ għaqda volontarja bħalma hija DIN L-ART ĦELWA, Bir Miftuħ illum hija konservata sew. 

Is-siġar taż-żebbuġ jidhru jsebbħu l-ambjent ta' madwar il-Kappella Medjevali ta' Bir Miftuħ.

Il-kappella ta' Bir Miftuħ ilha wieqfa iktar minn 600 sena. Inbniet fil-15-il Seklu. L-Isqof Senatore de Mello iddikjara Bir Miftuħ bħala parroċċa fl-1436. Fl-1530 waslu l-Kavallieri f'Malta. Il-kappella ġiet iddisakrata fl-1565 matul- l-Assedju l-Kbir kontra t-Torok. Baqgħet isservi bħala parroċċa sa l-1676, meta nbniet il-parroċċa preżenti tal-Gudja. Il-kappella sofriet ħsarat matul it-Tieni Gwerra fl-1942.

Kampnar għall-qniepen Bir Miftuħ. Il-kampnar ġie miżjud mal-faċċata fis-16-il Seklu. Din il-Kappella serviet bħala parroċċa għan-nies tal-Gudja, Birżebbuġa, Ħal-Luqa, Ħal Kirkop, Ħal Safi, l-Imqabba, il-Qrendi u Ħal Farruġ.

Il-Kappella għadha tidher waħedha fil-kampanja, imwennsa biss minn xi erba’ rziezet. Il-ġebla Maltija hija użata ferm sew.

L-affreski fuq il-bieb prinċipali ta' Bir Miftuħ. Ritratti meħuda minn Clayton Gatt.	L-affresk li jurina l-Ġudizzju Universali (ta’ l-aħħar tad-dinja)

Bir Miftuħ hija eżempju mill-aqwa ta' arkitettura Medjevali. Il-pjanta hija sempliċi u mingħajr l-ebda elaborazzjoni. L-arkati tagħha jitilgħu għall-ponta u hija msaqqfa b'xorok twal tal-ġebla tal-franka. L-altar li hemm fil-kappella inħadem fit-18-il Seklu u nġieb minn Ħal Farruġ (ir-raħal u d-djar ta' Ħal Farruġ ġew imwittija mill-Gvern Kolonjali biex saret l-airstrip in-naħa ta' l-Imqabba). Fuq l-altar hemm pittura ta' San Pietru u San Pawl maħduma fuq l-injam fis-16-il Seklu. L-istess pittura turina wkoll lill-Missier Etern imdawwar mill-anġli fil-biċċa ta’ fuq tal-pittura. Aktar ’l isfel insibu xena fil-kampanja bil-Madonna u l-Bambin fuq is-sħab; maġenbhom jidhru San Pawl u San Pietru.

Il-kappella kienet ikbar milli hija llum. Kellha forma ta' salib. Fis-16-il Seklu il-biċċa ta' wara nħattet u l-ġebel intuża fil-kostruzzjoni tal-knisja parrokkjali tal-Gudja. Il-kappella kienet mitluqa sakemm fl-1970 il-Knisja Maltija afdatha "in trust" lill-għaqda volontarja DIN L-ART ĦELWA.  

Matul ir-restawr tal-kappella fl-1973, inkixef affresk faċċata tal-bieb ta' barra. L-affresk imur lura sas-16-il Seklu. Bejn l-1978 u l-1980 inkixef affresk Għalkemm baqgħalna biss ftit biċċiet mill-affresk oriġinali, m'hemmx dubju li s-suġġett huwa l-Ġudizzju Universali (ta’ l-aħħar tad-dinja); huwa mqassam fi tliet saffi ta’ figuri. Fuq il-ħajt tat-Tramuntana hemm pittura ta’ mara b’ġiljuwa f’idha u tipponta lejn il-pittura prinċipali. Il-ħwejjeġ li liebsa din il-figura femminili kienu komuni fil-bidu tas-sittax-il Seklu.

Il-Kappella Medjevali kif tidher illum, imdawra bil-kampanja.	Il-Bieb Prinċipali u l-passaġġ miksi biċ-ċangaturi ta' quddiemu.

Matul it-Tieni Gwerra (eżattament fl-1942) il-kappella ġarrbet xi ħsarat; ġiet irranġata u sarilha paviment ġdid spejjeż tal-parroċċa tal-Gudja. Dan sar fi żmien il-kappillan Rapa .

Fil-preżent, l-MIA ( Malta International Airport ) qiegħda tikkontribwixxi għall-manteniment u r-restawr tal-Kappella ta’ Bir Miftuħ. Fil-Kappella wkoll, sikwit isiru kunċerti minn gruppi mużikali Maltin kif ukoll barranin, bl-iskop li jinġabru iktar fondi għar-restawr tal-kappella. Din l-Art Ħelwa torganizza guided tours għat-turisti fil-Ħdud. B’dan il-mod, il-wirt kulturali tal-Gżejjer Maltin qiegħed dejjem iktar jingħata għarfien, kemm lokali kif ukoll barrani.

Il-Kor SINE MACULA ta' Ħal Safi waqt wieħed mill-kunċerti fil-kappella ta' Bir Miftuħ fl-okkażjoni tal-European Heritage Days 2004. Innota l-arkati u l-pittura ta' fuq l-altar li qed tiġi restawrata.